Του Αγίου Πνεύματος ή της Αγίας Τριάδας

     «… και ώφθησαν αυτοίς διαμεριζόμεναι

            γλώσσαι ωσεί πυρός,

            εκάθισέ τε εφ’ ένα έκαστον αυτών,

            και επλήσθησαν άπαντες

            πνεύματος Αγίου και ήρξαντο

            λαλείν ετέραις γλώσσαις…»

                                                Πράξ. Β’,1-41

            Σήμερα η εκκλησία μας γιορτάζει την Πεντηκοστή ή Γονατιστή. Πενήντα μέρες μετά την Ανάσταση του Χριστού είναι η Κυριακή της Πεντηκοστής ή της Γονατιστής, όπως τη λένε αλλιώς. Ακριβώς μια μέρα μετά το Ψυχοσάββατο ή το Σάββατο του Ρουσαλιού.

Βαριά μέρα για ζωντανούς και πεθαμένους. Το λέει και το παρακάτω δίστιχο:

Όλα τα Σάββατα να παν, να παν και να γυρίσουν,

Του Ρουσαλιού το Σάββατο να πάει, να μη γυρίσει.

Την Κυριακή της Πεντηκοστής, οι ψυχές των νεκρών που είχαν αφεθεί ελεύθερες με την Ανάσταση του Κυρίου και τριγύριζαν ανάμεσα στους ζωντανούς, ξαναγυρίζουν στον τόπο τους. Θρηνούν και κλαίνε, κατά τη λαϊκή άποψη.

Γι’ αυτό οι συγγενείς το Ψυχοσάββατο πηγαίνουν κόλλυβα στην εκκλησία και στα μνήματα. Ή αντί για κόλλυβα σε κάποιες περιοχές, πηγαίνουν ψωμί, τυρί και φαγητά, που το μοιράζουν στους φτωχούς.

            Στη λειτουργία της Κυριακής της Πεντηκοστής οι χριστιανοί γονατίζουν τρεις φορές, γι’ αυτό και τη λένε Γονατιστή ή Γονυκλισία.

            Η Δευτέρα της Πεντηκοστής είναι αφιερωμένη στο Άγιο Πνεύμα και την Αγία Τριάδα. Στη Θράκη σφάζουν αρνιά και τρώνε όλοι μαζί, ενώ στην Κύπρο το ‘χουν έθιμο από την ανατολή μέχρι τη δύση του ηλίου καταβρέχουν ο ένας τον άλλο, γι’ αυτό και το έθιμο αυτό ονομάζεται και κατακλυσμός.

Εκτός από τους ζωντανούς και οι πεθαμένοι παίρνουν μερίδιο στη γιορτή. Στον Πόντο έφερναν πάνω στους τάφους – προσφορά στους νεκρούς – ρυζόγαλο, αυγό σφουγγάτο (ομελέτα) και ξινόγαλα. Μετά το τρισάγιο που διάβαζε ο παπάς, κάθονταν οι ζωντανοί γύρω από τους τάφους και έτρωγαν τα φαγητά.

                                         Λαογραφικό Ημερολόγιο, Αικατερίνη Τσοτάκου - Καρβέλη