Καθαρά Δευτέρα σήμερα, και παρότι ο καιρός είναι βροχερός, αρκετός κόσμος, στις πόλεις και στα χωριά, βγήκε να πετάξει χαρταετούς και να δοκιμάσει τα σαρακοστιανά (λαγάνες, χαλβά, ελιές και ταραμά).
Όμως ας πάρουμε τα γεγονότα με τη σειρά τους. Η Καθαρά Δευτέρα ή για πολλούς Καθαρή Δευτέρα είναι ταυτισμένη με τα Κούλουμα. Τα Κούλουμα ξεκίνησαν από την Αθήνα και επειδή οι πρώτοι Αθηναίοι πήγαιναν για να γιορτάσουν αυτή την ξεχωριστή οικογενειακή γιορτή στους στύλους του Ολυμπίου Διός, επικράτησε η έκφραση Κούλουμα που ετυμολογικά προέρχεται από το λατινικό columna (κολόνα).
Η Καθαροδευτέρα συνδέεται επίσης και με το πέταγμα των χαρταετών, που πιστεύεται ότι το έθιμο προέρχεται από τους ανατολικούς λαούς.
Η περίοδος της νηστείας, που αρχίζει ύστερα από τις Αποκρεώ, διαρκεί επτα εβδομάδες, δηλαδή 49 ημέρες. Από το σύνολο αυτών των ημερών, αν αφαιρεθούν τα Σάββατα και οι Κυριακές, τότε μένουν νηστίσιμες οι 36.
Παλαιότερα στην Παλαιόχωρα το βράδυ της Τυρινής, πριν δειπνήσουν, πήγαιναν σε συγγενικά σπίτια και ζητούσαν συγχώρεση. Με τους άλλους χωριανούς συγχωρούνταν στην εκκλησία,τον Εσπερινό σύμφωνα με τις διατάξεις της εκκλησίας, αρχίζοντας από τον ιερέα.
Το βράδυ πριν το φαγητό πήγαιναν στο νονό τους, στους παππούδες και σε άλλους συγγενείς και αφού του έκαναν μετάνοια 3 φορές, του ζητούσαν συγχώρεση.
Το έθιμο της μετάνοιας ήταν σημαντικό γιατί θα ξεκινούσε η μεγάλη Σαρακοστή. Φεύγοντας τα παιδιά από το σπίτι όπου ζητούσαν συγχώρεση, έπαιρναν μαζί τους για δώρο: χρήματα, χαλβά (Μεζάπ), άλλα καλούδια ή και κάποιες φορές και υλικά που έφτιαχναν οι ίδιοι (π.χ. τυρί). Αυτό ήταν μεγάλο κίνητρο για τα μικρά παιδιά ώστε να γυρίσουν πολλά συγγενικά σπίτια την ημέρα της Τυρινής.
Στο πιο συγγενικό σπίτι κάθονταν, συνήθως του παππού, περισσότερο και έπαιζαν ένα παιχνίδι που το έλεγαν "Χάσκα" (χαλβάς σε σκοινί).
Όταν επέστρεφαν στο σπίτι, πριν κοιμηθούν, έπρεπε να πάρουν συγχώρεση από όλα τα μέλη της οικογένειας.
Σήμερα το έθιμο αυτό έχει χαθεί και το μόνο που κάνουν είναι να ψήσουν λουκάνικα και σουβλάκια στη μέση του χωριού.
Σύμφωνα με την παράδοση, την εκκλησία αλλά και τα έθιμα που επικρατούν σε διάφορα μέρη της Ελλάδας, την Τυρινή δεν επιτρεπόταν η κατανάλωση κρέατος, αλλά μόνο τυριού, γάλακτος, ζυμαρικών και των παράγωγών τους.
Την Καθαρή Δευτέρα στην Παλαιόχωρα, πριν λίγα χρόνια, γινόταν παρέλαση καρναβαλιών όπου συμμετείχαν οι πιο πολλοί κάτοικοι του χωριού μασκαρεμένοι. Πριν και μετά την παρέλαση μοιράζονταν στους επισκέπτες άφθονο κρασί, χαλβάς και λαγάνες, από τον τοπικο Πολιτιστικό Σύλλογο.Στο τέλος χόρευαν όλοι οι παρευρισκόμενοι.
Σήμερα δε γίνεται παρέλαση καρναβαλιών. Όσοι επιθυμούν να παρακολουθήσουν παρέλαση ή και να μασκαρευτούν, μεταβαίνουν στον Πολύγυρο, έδρα του Διευρυμένου Δήμου, την Κυριακή της Τυρινής.
Το μεσημέρι της Καθαροδευτέρας στο κέντρο του χωριού, κάποια καφενεία, εδώ και λίγα χρόνια, ετοιμάζουν παραδοσιακή φασολάδα και τη μοιράζουν στους κατοίκους του χωριού και στους επισκέπτες.
Δίπλα τους ο Πολιτιστικός Σύλλογος μοιράζει λαγάνες, χαλβά και κρασί.
Τα τελευταία χρόνια ήρθε και στα χωριά μας το ξενόφερτο πέταγμα των χαρταετών.
Χρήστος Αθ. Φυλαχτός
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου