Νυχτέρια

 

Εδώ και κάμποσες μέρες προσπαθώ να αρχίσω το θεατρικό που θα ανεβάσουμε με μαθητές της Στ' του Δημοτικού Σχολείου Ζερβοχωρίων, το Καλοκαίρι. Ο τίτλος του έργου είναι : «Τα νυχτέρια».

            Πριν από αρκετά χρόνια είχα γράψει ένα διήγημα με τίτλο: «Του παπά τ’ αλώνι». Από τότε πέρασαν κάμποσα χρόνια και η μνήμη δε με βοηθάει και πολύ. Εξαιτίας αυτού ξαναδιάβασα το παραπάνω διήγημα, ενώ παράλληλα βρήκα πληροφορίες από το 7^ο τεύχος των Χρονικών της Χαλκιδικής και από το βιβλίο «Ανθεμούς – Γαλάτιστα», της κ. Ελένης Ζαφειρούδη Πιλάτη.

            Το μήνα Σεπτέμβριο, μόλις τελείωναν οι εξωτερικές δουλειές, τα κορίτσια και οι γυναίκες μαζεύονταν σε αυλές ή και στο δρόμο και έκαναν νυχτέρια. Στην Παλαιόχωρα έκαναν νυχτέρια στις γειτονιές Βαρβαριωτάδικα, Πατσιαβάδικα και στο Πηγάδι.

Τι έκαναν λοιπόν οι κοπελιές σε εκείνα τα νυχτέρια;

Αρχικά – συνήθως οι κοπέλες του σπιτιού – άναβαν φωτιά για να φέγγονται και να ζεσταίνονται. Στη συνέχεια συγκεντρώνονταν όλες οι κοπέλες της γειτονιάς και κάποιες μεγαλύτερες και κάθονταν μέχρι αργά κάνοντας δουλειές. Συνήθως έκλωθαν, έγνεθαν, έπλεκαν, μπούρλιαζαν καπνά (αν είχε ξεμείνει καπνός), έλεγαν ιστορίες, παραμύθια, τραγούδια κ.α..

Την ώρα που έκαναν τα νυχτέρια οι κοπελιές, τις επισκέπτονταν αγόρια, πολλές φορές ντυμένα μασκαράδες, για να τις τρομάξουν και να γελάσουν, αλλά ταυτόχρονα και να τις συναντήσουν.

            Τα νυχτέρια στο γειτονικό χωριό Γαλάτιστα τα ονόμαζαν «Σόμπουρο» (για την περιοχή μου η λέξη σημαίνει το κουβεντολόι). Έκαναν ακριβώς τα ίδια και τις ίδιες εργασίες που γίνονταν και στην Παλαιόχωρα.

            Στην Παλαιόχωρα τα κορίτσια στα νυχτέρια, έπαιζαν τα παιχνίδια του «Παπά τ’ αλώνι» και «Κόρμακους και Κουρμακίνα». Στο πρώτο παιχνίδι έπαιρναν μπαμπάκι από τη ρόκα τους, έκαμναν ένα κύκλο σαν αλώνι, έβαζαν στη μέση δυο φλόκους μικρούς βαμβάκι κι έβαζαν στην άκρη φωτιά. Αν καίγονταν όλο το αλώνι και οι φλόκοι τότε σήμαινε πως οι δυο νέοι για τους οποίους γίνονταν ο λόγος μυστικά, αγαπιούνταν.

Κάπως έτσι προετοιμάζονταν τα μελλοντικά συνοικέσια.

Στο δεύτερο παιχνίδι προσπαθούσαν να μαντέψουν ποια οικογένεια έβαζε ο παίκτης. Αυτός που το έβρισκε συνέχιζε. Αν δεν τον έβρισκαν συνέχιζε ο ίδιος, αφού μαρτυρούσε αυτό που έψαχναν. Κόρμακον εννοούσαν τον άντρα, Κουρμακίνα τη γυναίκα, Πετεινός το αγόρι και όρνιθα το κορίτσι. Βοήθεια μπορούσε να δώσει – αν ήθελε – ο παίκτης λέγοντας σε ποια γειτονιά ήταν αυτή η οικογένεια που έψαχναν. 

            Μέχρι πότε διασκέδαζαν οι νέες μ’ αυτόν τον τρόπο δεν έχουμε ακριβή στοιχεία. Από προφορικές μαρτυρίες υπολογίζουμε ότι ο συγκεκριμένος τρόπος διασκέδασης γινόταν περίπου μέχρι και πριν από πενήντα χρόνια.

            Τελειώνοντας αυτήν την αναφορά στα νυχτέρια θα θελα να τονίσω ότι για τους παλαιότερους τα χρόνια αυτά ήταν μοναδικά και ξεχωριστά. Για τους νεότερους όμως είναι άγνωστα και ξεχασμένα. Καλό είναι όλοι μας να ανατρέξουμε στο παρελθόν. Έτσι ίσως καταλάβουμε πώς ζούσαν οι γεροντότεροι και ποιες είναι οι ρίζες μας. Λαός χωρίς ιστορία και μνήμες θα ‘ρθει η μέρα που θα χαθεί…