ΔΟΥΜΠΙΑ

Η ευρύτερη περιοχή των Δουμπιών κατοικείται από τα προϊστορικά χρόνια. Έρευνες του πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης εντόπισαν παλαιολιθικές εγκαταστάσεις της μέσης Παλαιολιθικής περιόδου που χρονολογούνται πριν το 100.000 π.Χ., επίσης δύο νεολιθικοί οικισμοί της 5^ης χιλιετίας π.Χ. και τρεις θέσεις της εποχής του Χαλκού πιστοποιούν τη συνεχή χρήση του χώρου εδώ και χιλιάδες χρόνια. Παράλληλα δεν λείπουν και τα απομεινάρια της κατοίκησης από τους ιστορικούς χρόνους, κυρίως από την ελληνιστική, ρωμαϊκή και βυζαντινή εποχή.

Ο αρχαιολογικός χώρος των Καλινδοίων πιστοποιεί το πόσο σημαντική ήταν στην αρχαιότητα η κοιλάδα Ζαγκλιβερίου-Ζερβοχωρίων. Ο οικισμός των Δουμπιών σύμφωνα με τα έως τώρα αρχαιολογικά δεδομένα εντοπίζεται στη θέση που βρίσκεται σήμερα γύρω στον 10^ο με 11^ο αιώνα μ.Χ. Η πρώτη γραπτή αναφορά χρονολογείται το 1445 και κάνει λόγο για το χωριό Δουμπιά το οποίο διαθέτει 16 νοικοκυριά. Μεγάλη πληθυσμιακή ανάπτυξη παρατηρείται τον 16^ο αιώνα, γύρω στο 1530 το χωριό κατοικείται από 133 οικογένειες με φθίνουσα ωστόσο πορεία στους επόμενους αιώνες. Το 1821 συμμετέχει ενεργά στην επανάσταση της Χαλκιδικής με σημαντικότερο εκπρόσωπο τον Φιλικό Κωνσταντίνο Δουμπιώτη και μικρό απόσπασμα από Δουμπιώτες στρατιώτες. Μετά την αποτυχία του επαναστατικού κινήματος του Εμμ. Παπά υφίσταται τη μοίρα των περισσότερων χωριών της Χαλκιδικής με την πυρπόληση των σπιτιών από τα τουρκικά στρατεύματα. Ο πληθυσμός διασκορπίζεται, κάποιοι από τους διασωθέντες κατοίκους μεταβαίνουν στο Άγιο Όρος, άλλοι μετοικίζουν στα νησιά των Σποράδων. Όταν ηρέμησαν τα πράγματα κάποιοι Δουμπιώτες επέστρεψαν στις εστίες τους, παράλληλα κάτοικοι από άλλες περιοχές της Μακεδονίας, όπως οι Σέρρες εγκαθίστανται στο χωριό και ξαναχτίσουν τον οικισμό. Τα Δουμπιά από τα μέσα τουλάχιστον του 18^ου αιώνα αποτελούσαν τσιφλίκι διαφόρων Οθωμανών αξιωματούχων. Το 1853 οι κάτοικοι αγόρασαν το τσιφλίκι από τον τελευταίο ιδιοκτήτη του Μουσά Κιαζήμ μπέη και έγιναν κύριοι των γεωργικών εκτάσεων. Την ίδια χρονιά αποπερατώθηκε και ο ναός της Αγίας Παρασκευής μετά την καταστροφή που είχε υποστεί κατά την επανάσταση του 1821.