Μαραθούσα

 

Η Μαραθούσα είναι το βορειότερο χωριό του Νομού Χαλκιδικής και απέχει 6 χιλιόμετρα από την Παλαιόχωρα και 70 από τη Θεσσαλονίκη. Ανατολικά και δυτικά περιβάλλεται από δύο ποτάμια – χειμάρρους, τον Κοτσκαρλή ή Μεγάλο Ρέμα που κατά την αρχαιότητα ονομαζόταν Ολυνθιακός, και το ποτάμι της Ν. Απολλωνίας που στην αρχαιότητα έφερε το όνομα Αμμίτης ο Χρυσοφόρος.

Επί Τουρκοκρατίας το χωριό ονομαζόταν Κάτω Ραβνά ή Ράβνα (λέξη Βουλγάρικη), που σημαίνει πλάτωμα, ίσιο μέρος.

Η Μαραθούσα είναι προσφυγικό χωριό το οποίο δημιουργήθηκε μετά από την ανταλλαγή των πληθυσμών κατά τη Μικρασιατική Καταστροφή.

Οι απόψεις για την ονομασία του χωριού είναι διάφορες. Η πρώτη άποψη προέρχεται από τη λειψυδρία, επειδή με τις πρώτες ζέστες τα πάντα μαραίνονται στο χωριό. Η δεύτερη άποψη υποστηρίζει ότι πήρε το όνομά της από το αρωματικό φυτό Μάραθος, που ευδοκιμεί στα άγονα και άνυδρα μέρη. Η τρίτη, στο ότι οι δέκα πρώτες οικογένειες που εγκαταστάθηκαν στο χωριό προέρχονταν από το νησί Μαραθούσα του κόλπου της Σμύρνης, σύμφωνα με την κ. Ερατώ Ζέλλιου – Μαστοροκώστα.

Στη Μαραθούσα Χαλκιδικής εγκαταστάθηκαν και ντόπιοι από τα γειτονικά χωριά Παλαιόχωρα, Κρήμνη, Ριζά. Αργότερα μετοίκησαν και Σαρακατσαναίοι. Οι τελευταίοι, περίπου είκοσι οικογένειες, έστησαν στα μνήματα, τις πλεγμένες με βέργες πλατανιού και σωβατισμένες με κοκκινόχωμα καλύβες τους και από το 1952 έγιναν μόνιμοι κάτοικοί της.

Επί Γερμανικής κατοχής το χωριό κάηκε από τους Γερμανούς. Για το λόγο αυτό στην είσοδο του χωριό έχει στηθεί μνημείο για να θυμίζει στους κατοίκους και στους περαστικούς την τραγωδία που έζησε το χωριό.

Οι κυριότερες ασχολίες των κατοίκων είναι: η γεωργία, η κτηνοτροφία, η μελισσοκομία και η παραγωγή κρασιού και τσίπουρου.

Τα στοιχεία προέρχονται από το βιβλίο: «Ζερβοχώρια Ζωντανή λαϊκή παράδοση…».