Οδοιπορικό στην Παλαιόχωρα

      

 Η νύχτα είναι σκοτεινή. Ο ουρανός ξάστερος με εκατομμύρια κεριά να τρεμοσβήνουν και να παίζουν κρυφτούλι με τη φανταχτερή στρόγγυλη μπάλα.Περιμένοντας την ανατολή του ήλιου για να χαθούν κάτω από τη γλυκιά λάμψη του, κάποιος τα χαζεύει και τα περιεργάζεται.

Μόνος του σε μια μικρή σοφίτα ενός παλιού αρχοντικού, κάτω από το σκοτεινό πέπλο της νύχτας, με μια αναμμένη γκαζόλαμπα προσπαθεί να γράψει ένα κείμενο το οποίο να απεικονίζει την Παλαιόχωρα του χθες και του σήμερα, για να μάθουν οι ξένοι και οι νέοι και να θυμούνται οι παλαιότεροι.

 Ένα άρθρο που να απεικονίζει την πορεία του χωριού και των ανθρώπων της, καθώς και τα όμορφα αξιοθέατα, τις ομορφιές και τις παραξενιές της.

          Αφήνει το μυαλό του να χαθεί σε κρυμμένα μονοπάτια γνώσης και πληροφοριών για να μπορέσει να ξεκινήσει. Η φαντασία του τον φέρνει στο αγαπημένο του χωριό.

«Σ’ ένα χωριό κάπου στους πρόποδες του Χολομώντα. Τα σπίτια εδώ και εκεί, το ένα δίπλα στο άλλο, στην πλαγιά ενός λόφου. Το πράσινο από τα δέντρα, αρκετό και συνάμα μαγευτικό.

          Πάνω από το χωριό μια καταπράσινη ζώνη από δέντρα, οξιές, σφεντάμια και ηλικιωμένα πουρνάρια που το προστατεύουν σαν θεϊκό πέπλο από τα στοιχειά της φύσης.

Περπατώντας αρκετή ώρα μέσα από τα πυκνόφυλλα δέντρα και κάτω από παράξενους ήχους, συναντάς ένα φτωχό ξωκλήσι με καταπράσινο χώρο και ξύλινο περίγυρο. Ένα ξωκλήσι που σφύζει από ζωή τους καλοκαιρινούς μήνες, ιδιαίτερα τη γιορτή του Προφήτη Ηλία (19-20 Ιουλίου).

          Κατηφορίζοντας την πλαγιά του χωριού μέσα από μονοπάτια και χωμάτινους δρόμους συναντάς τα πρώτα σπίτια του χωριού. Καινούρια, παραδοσιακά αλλά και παλιά καλοσυντηρημένα.

          Ο χαιρετισμός , η εγκαρδιότητα και η απλοϊκότητα των χωρικών του σού δίνουν την αίσθηση ότι βρίσκεσαι πίσω στο χρόνο – τότε που οι άνθρωποι ήταν ο ένας κοντά στον άλλο.

          Πρώτη σου στάση μετά τα υπέροχα νεόκτιστα – με πέτρινη επένδυση – είναι η θαυμάσια εκκλησία του Αγίου Γεωργίου. Στην αυλή της μπορείς να θαυμάσεις την σμιλευμένη πέτρα και τις υπέροχες πικροδάφνες. Στο εσωτερικό του τις υπέροχες αγιογραφίες, το εξαιρετικό ξύλινο δεσποτικό, καθώς και το πανέμορφο Άγιο Βήμα.

          Φεύγοντας από την εκκλησία και προτού φτάσεις στην κεντρική αγορά περπατάς σε λιθόστρωτα καλντερίμια.

          Στην κεντρική αγορά συναντάς καφενεία και πολλά μαγαζιά.

          Δεξιά από την αγορά ο δρόμος οδηγεί στο γήπεδο όπου μπορείς να απολαύσεις μια καλή περιπατική διαδρομή με αρκετό πράσινο – πεύκα, πλατάνια, κυπαρίσσια και θάμνοι βρίσκονται δεξιά και αριστερά του δρόμου – και αρκετές εκπλήξεις.

          Αριστερά της αγοράς ο δρόμος οδηγεί προς το νηπιαγωγείο, το Πολύκεντρο και τον κεντρικό δρόμο Θεσ/νίκης – Αγίου Όρους.

Απαραίτητο εφόδιο σ’ αυτές τις διαδρομές το χαμόγελο και ο χαιρετισμός.

Προσπερνώντας την κεντρική αγορά και κατηφορίζοντας το χωριό από μία παλιά πετρόχτιστη σκάλα θα μπορέσεις να δεις την αρχιτεκτονική των παλιών αλλά και νέων σπιτιών καθώς και τις χωριάτικες αυλές με τους περιποιημένους κήπους και τα ξεχωριστά δέντρα που είναι φυτεμένα εκεί.

Μουριές, φυλλορανθιές, κερασιές, συκιές δίνουν έναν ιδιαίτερο τόνο ομορφιάς στο χωριό, πέρα από τις υπέροχες γεύσεις των φρούτων τους.

          Φτάνοντας στον κεντρικό δρόμο και περπατώντας δεξιά του – προς Αρναία, περνώντας από το κοιμητήριο, θα φτάσεις μετά από 500 μέτρα περίπου σ’ ένα υπέροχο μέρος που ανάλογο του δεν υπάρχει σ’ όλη την Ελλάδα…

Πλατάνια και δέντρα, νερό και φυσικοί καταρράχτες μπερδεύονται και σχηματίζουν μια ειδυλλιακή ατμόσφαιρα. Αν σ’ αυτά προσθέσεις και το νερόμυλο που υπάρχει εκεί κτισμένος εδώ και πολλά χρόνια τότε θα νιώσεις την υπέροχη γαλήνη και ομορφιά που προσφέρουν μόνο τα βουνά της Ελλάδας.

          Σ’ αυτά που προαναφέραμε αν προσθέσουμε και το υπέροχο δασύλλιο απέναντι από τον προφήτη Ηλία, την ξεχωριστή παλιά διαδρομή του χωματόδρομου προς Αρναία, τη διαδρομή μέσα από το πλατανόδασος – κάτω από του Ντελή το μύλο, το γευστικό νερό, το Παραδοσιακό Λαογραφικό μουσείο του Τσιότρα, τη φιλοξενία των κατοίκων, το μέλι και το εκλεκτό τυρί – φέτα, το ούζο και το ζυμωτό ψωμί, καθώς και τη φανταστική τοποθεσία που βρίσκεται το χωριό τότε θα καταλάβεις γιατί πρέπει να επισκεφτείς την Παλαιόχωρα.»

          Αφού τελειώνει με την περιγραφή του χωριού σηκώνεται και κατευθύνεται προς το μπαλκόνι της μικρής σοφίτας, βγαίνει έξω χαζεύει πάλι τα αστέρια, βρέχει το πρόσωπό του και κατευθύνεται στο γραφείο του για να συνεχίσει το γράψιμο. Τώρα τα πράγματα γίνονται πιο δύσκολα. Πρέπει να γράψει για την ιστορία του χωριού και ο ίδιος δεν είναι ιστορικός.

Απλώνει στο γραφείο του κάμποσα ιστορικά βιβλία του τόπου και αρχίζει να τα ξεφυλλίζει και να τα διαβάζει. Αυτό γίνεται για κάμποση ώρα ώσπου ξαναπιάνει το μολύβι του και αρχίζει να γράφει:

«Η ιστορία του χωριού χάνεται στα βάθη των αιώνων.    

          Η θέση της σημερινής – μετά από κάποιες μετακινήσεις – Παλαιόχωρας της προσδίδει έναν ξεχωριστό ρόλο λόγω της σύνδεσης της Κεντρικής Χαλκιδικής και της Θεσ/νίκης με το Άγιο Όρος και το τρίτο πόδι.

          Γραπτές ιστορικές πηγές δεν υπάρχουν – εκτός κάποιων μικρών αναφορών από ιστορικούς που δεν ονομάζουν το χωριό – για την εμφάνιση του χωριού. Μαρτυρίες προφορικές παλαιοτέρων και ευρήματα αποδεικνύουν ότι το χωριό υπήρχε από πολύ παλιά. Αυτό μπορούμε να το συμπεράνουμε και από την ονομασία του χωριού.

          Από το χωριό πέρασαν πολλοί κατακτητές γιατί ήταν χερσαίο πέρασμα πάνω στη γραμμή Θεσσαλονίκη – Απολλωνία – Αμφίπολη – Φίλιπποι και αργότερα δίπλα στην Εγνατία Οδό.

          Από ευρήματα φαίνεται ότι κατοικούνταν από τη νεολιθική –τουλάχιστον – εποχή.

          Οι πρώτοι κάτοικοι της περιοχής ήταν Μύγδονες (η περιοχή ανήκε στη Μυγδονία).

          Αργότερα έρχονται οι Μακεδόνες και γίνεται Μακεδονική επαρχία.

Ο βασιλιάς Περδίκας χτίζει την Απολλωνία το 432 π.Χ. σημαντική πόλη της αρχαιότητας, 15 χιλιόμετρα περίπου βόρεια της Παλαιοχώρας που δείχνει τη σπουδαιότητα της περιοχής.

          Στη συνέχεια η περιοχή κατακτάται από τους Ρωμαίους (υπάρχουν σχετικά ευρήματα) και στη συνέχεια περνάει στα χέρια των βυζαντινών.

          Την εποχή της Τουρκοκρατίας οι κάτοικοι μετακομίζουν νοτιότερα στους πρόποδες του βουνού όπου ζουν και σήμερα γιατί τα πεδινά τα κατέλαβαν οι Τούρκοι.

          Τελευταίοι κατακτητές οι Σλάβοι και οι Γερμανοί.»

          Αφού γράφει και τις τελευταίες λέξεις, αφήνει το μολύβι και γέρνει το κεφάλι του πάνω στο γραφείο του, όπου ένας γλυκός ύπνος έρχεται και τον ταξιδεύει στο μακρινό χωριό του…

Υ.Γ.   Το παραπάνω κείμενο το πρωτοέγραψα πριν από περίπου δέκα

          χρόνια. Κάποια έχουν αλλάξει. Όμως τα πιο πολλά παραμένουν

          ίδια.

          Τώρα η Παλαιόχωρα ανήκει στο Δήμο Ζερβοχωρίων με τα 

           ακόλουθα Δημοτικά διαμερίσματα: Ριζών, Μαραθούσας,

           Κρήμνης, Γεροπλατάνου και Πλατανοχωρίου.

          Στον προφήτη Ηλία έχει χτιστεί παραδοσιακός ξενώνας. Στο 

          Πολύκεντρο στεγάζεται το δημαρχείο του Δήμου.

Υ.Γ.1 Για τα υπόλοιπα χωριά (Δημοτικά Διαμερίσματα) πιστεύω, ότι θα

          έχω τη δυνατότητα να γράψω σε επόμενα φύλλα.

                                                                   Χρήστος Αθ. Φυλαχτός

                                                                                                Δάσκαλος